De la 5-a ĝis la 8-a de septembro 2024, Ĉeste gastigis la 82-an Hispanan Kongreson de Esperanto, organizitan de la Hispana Esperanto-Federacio. La sidejo estis la Eduka Komplekso de Ĉeste — la iama Laborista Universitato —, kiu servis ankaŭ kiel loĝejo por la kongresanoj.
La Federacio klarigis la elekton de la sidejo per la aparta tradicio de la vilaĝo: Ĉeste «historie havis unu el la plej grandaj proporcioj de parolantoj de la internacia lingvo rilate al la loĝantaro».
La akcepto en la plenkunsida salono
Vendredon la 6-an de septembro la Urbodomo okazigis oficialan akcepton honore al la esperantistoj en la plenkunsida salono. La akton kondukis Rosa Zanón, urbokonsilantino pri Partopreno kaj membro de la grupo Lum Radio, kaj José Antonio «Toño» del Barrio tradukis al Esperanto ĉiujn parolojn.
«Mi ne ĉesas pensi kiel fiera sentus sin en ĉi tiuj momentoj nia iniciatinto kaj fondinto de la Esperanto-grupo de Ĉeste, Francisco Máñez Sánchez, la Onklo Paco, kiel nomis lin liaj lernantoj kaj najbaroj.» — Rosa Zanón Ferrando
Parolis la urbestro José Morell; la urbokonsilantino pri Kulturo Mª Ángeles Llorente; la prezidanto de la Universala Esperanto-Asocio (UEA), Duncan Charters; la prezidanto de la Hispana Esperanto-Federacio, Ángel Arquillos López; la prezidanto de la Esperanto-Grupo de Valencio, Raúl Salinas Monteagudo; la prezidanto de Lum Radio, José Manzanera Sapena; la prezidanto de la Ateneo La Alianza, Rafael Navarro Valle, kaj la historiisto José Vicente Castillo.
«Nin ĝojigas esti en loĝloko tiel engaĝita pri Esperanto. Esperanto havis gravan rolon en la historio: post la hispana civila milito la esperantistoj estis la unuaj kolektivoj kiuj denove kunvenigis la membrojn de unu kaj alia flanko por provi restarigi la unuecon inter la homoj, sendepende de iliaj ideoj.» — Duncan Charters, prezidanto de UEA
Dum la akto oni projekciis la raportaĵon «La meka de Esperanto» (Va passar Ací, À Punt)
kaj trarigardis la stratojn dediĉitajn al esperantistoj. Foto: Urbodomo de Ĉeste.
Omaĝo al kvin esperantistoj de la vilaĝo
Post la paroloj oni projekciis videon kun intervjuoj kaj transdonis rekonon al kvin lokaj esperantistoj de longa kariero: Josefina Martínez Monzón, Miguel Llorens Llorens, María Pilar Blay Lahuerta, Julio José Andrés Tarín kaj Ángeles García García.
Unu el la omaĝoj al la ĉestanaj esperantistoj. Foto: Urbodomo de Ĉeste.
Poste la ĉeestantoj ekstaris por kanti «La Esperon», la esperantistan himnon de Felicien Menu de Menil sur la poemo de Zamenhof, ludatan per violono kaj violonĉelo de la duo Alma. La akcepto fermiĝis per la subskribo en la ora libro de la Urbodomo kaj per montro de tradiciaj dancoj —la Fandango de Ayora, la Kristnaska Kanto de Ĉeste kaj la Jota de Ĉeste— fare de la danca grupo de la vilaĝo.
En la sama akto, la Ateneo La Alianza anoncis la alvokon de la 2-a Internacia Konkurso «Francisco Máñez», malfermita ĝis la 31-a de decembro 2024.
La kongreso aperas en la oficiala listo de eldonoj de la Federacio inter Sevilo (81-a, 2023) kaj Sorio (83-a, 2025), kaj la loka gazetaro titolis sian kronikon «Ĉeste, referenco de Esperanto».
Kiom da homoj venis
La ciferoj ne kongruas, kiel kutime. La gazetaro de Teruelo —la asocio Liberanimo partoprenis kun kvar anoj— parolis pri 130 esperantistoj el 19 landoj. La kroniko kiun Dennis Keefe subskribis en La Ondo de Esperanto, kiel responsulo pri la prelegoj kaj la postkongreso, donas 108 partoprenantojn el 20 landoj, «plejparte el Eŭropo, sed ankaŭ el Azio kaj Nordameriko». Inter la ĉeestantoj, la prezidanto de la Hispana Federacio, Ángel Arquillos López, kaj tiu de la Esperanto-Grupo de Valencio, Raúl Salinas-Monteagudo.
Keefe klarigas ankaŭ kial la kongreso okazis en tiel malferia dato: la lokaj esperantistoj volis ke ĝi estu en la Universitato Laboral, kaj tie eblis nur la unuan semajnon de septembro.
Kaj li lasas komparon kiu resumas la vilaĝon pli bone ol iu ajn statistiko:
«Ĉeste havas nur 8 mil 500 loĝantojn, ĝi posedas tiom da ZEOj, kiom la metropolo Barcelono.»
ZEO signifas Zamenhof/Esperanto-objektoj: la stratoj, tabuloj kaj monumentoj dediĉitaj al Esperanto kiujn la esperantistoj katalogas tra la tuta mondo. Ĉeste aperas en tiu listo kun kvar: la tri stratoj kaj unu memortabulo.
La sidejo: betona koloso
La Eduka Komplekso kiu gastigis la kongreson ne estas kutima konstruaĵo. La iaman Laboristan Universitaton inaŭguris Franco en 1970: kvar mil laboristoj laboris jaron kaj duonon por starigi surfacon egalan al 31 futbalkampoj, kun aŭditorio por 5.300 spektantoj, destinita al kvin mil lernantoj el la plej malfavorataj klasoj ĉiujare internulaj.
Tiu konstruaĵo havis propran esperantistan grupon: en la adresaro de 1988 aperas G.E. Zamenhof, Universidad Laboral, kaj en 2003 la komplekso gastigis la kongresanojn de la 62-a Hispana Kongreso okazinta en Valencio. Eĉ pli frue, ekde januaro 1970, tie oni instruis Esperanton kiel libervolan fakon — ĝin gvidis Enrique Arnau, kaj tra ĝi pasis centoj da internuloj alvenintaj el la tuta Hispanio.
Tiu historio fermiĝis sur si mem en 2024, kaj la bulteno de la Federacio rakontis tion anoncante la kongreson: la festparoladon faros Toño del Barrio, kiu havas tiun honoron ne nur pro sia esperantisteco, «sed ankaŭ pro la fakto, ke li junaĝe iam studis ĝuste en la Universidad Laboral de Cheste! Kia interesa koincido!». La sama kiu tradukus al Esperanto la akcepton en la urbodomo estis internula lernanto de la konstruaĵo kie okazis la kongreso.
La bulteno aldonas du praktikajn precizigojn: la sidejo estis elektita ĉar ĝi permesis «dediĉi nin komplete al komuna Esperanto-vivo» dum la kvar tagoj —klasĉambroj, prelegejoj, 220-sidloka salono kaj restoracio en la sama areo— kaj ĉar en Ĉeste «Esperanto ankoraŭ instruiĝas en ĝia lernejo por plenkreskuloj». Kaj ĝi avertas pri io kio klarigas kial la kongreso apenaŭ paŝis en la vilaĝo: de la komplekso al la urbocentro estas kvar kilometroj laŭ ŝoseo, nefareblaj piede.
La verkisto kiu subskribis la kronikon de la kongreso de 2024 en Quadern trovis tie metaforon: dum la vilaĝo okazigis sian Esperanto-kongreson, Netflix filmis en la Laborista Universitato la serion Kaos, iginte la konstruaĵon la submondo. Kaj li lasis frazon kiu resumas kial ekzistas ĉi tiu retejo:
«Mi vidis ilin, en Ĉeste, saluti sin sur la strato en Esperanto. Mirinda metaverso. Bobelo de idealismo. La utopio realigita.»
Fontoj
- Hispana Esperanto-Federacio — Hispana Kongreso de Esperanto 2024
- Urbodomo de Ĉeste — anonco de la kongreso
- Urbodomo de Ĉeste — oficiala akcepto
- Bandú Cheste — «Ĉeste, referenco de Esperanto» (10-09-2024)
- Dennis Keefe, «Ni venis, ni vidis, ni Valenciis», La Ondo de Esperanto (10-2024) — artikolo.
- Dennis Keefe, «La HEF 82a Landa Kongreso: Ni venos, ni vidos, ni Valencios» — Bulteno de la Hispana Esperanto-Federacio, n-ro 445 (aprilo 2024), p. 13-16; ekzemplero ĉe la retejo de la Federacio, teksto eltirita per propra OCR.