Ĵaŭdon la 13-an de junio 2019, je la 20-a horo, la aŭditorio de la Fondaĵo cajacheste gastigis la prezenton de «Los trenes de la esperanza» («La trajnoj de la espero»), de la historiisto José Vicente Castillo, en aranĝo de la Kultura Fako de la Urbodomo anoncita ankaŭ de la grupo Lum Radio.
La libro —subtitolita Esperantistas solidarios: niños y niñas austriacos en la región valenciana— rakontas la historion de la pli ol kvarcent aŭstraj infanoj provizore gastigitaj en Hispanio en 1920, pro la ekstrema malriĉeco de Aŭstrio post la Unua Mondmilito, kaj kiel oni organizis la gastigadon en valenciaj landoj. La operacion kunordigis la esperantistoj: inter ili Francisco Máñez, kiu gastigis en sia hejmo la knabon Walter Klismann. La enspezojn de la vendado —la libron financis la Fondaĵo cajacheste kaj la Urbodomo— oni destinis al kulturaj kaj sociaj celoj kaj al la projekto «Reencuentros».
Prezento de la libro. Foto: Bandú Cheste.
Duonjaron poste, la 9-an de decembro 2019, la libro estis prezentita ankaŭ en Valencio, en la Interuniversitata Instituto López Piñero, kun la aŭtoro, la prezidanto de Lum Radio José Manzanera Sapena kaj la urbokonsilantino pri Kulturo Mª Ángeles Llorente, prezentitaj de Àlvar Martínez.
Castillo estas la sama historiisto kiu en 2023 verkos Una estrella verde en las trincheras, la apokrifan aŭtobiografion de Francisco Máñez eldonitan de la Urbodomo: ambaŭ libroj apartenas al la sama laboro de reakiro de la loka memoro.
Kion la libro savis
En la kroniko de la prezento, la historiisto substrekas la trovon kiu donas sencon al la laboro: «estas frape ke antaŭ ĉi tiu libro restis neniu skriba atesto pri ĉio okazinta, krom en revuo kiun tenis la esperantista grupo de Ĉeste».
La libro identigas Francisco Máñez —kiun ĝi priskribas ankaŭ kiel prezidanton de la loka Socialista Partio— kiel unu el la iniciatintoj de la gastiga projekto, naskita el peto de la esperantista grupo de Graz (Aŭstrio) por ke ĝiaj infanoj eskapu dum kelkaj monatoj de la malsato. Ĝi estis, insistas Castillo, movado «preskaŭ sen oficiala subteno», funkciigita «ekskluzive per lia filantropio», kiu kunigis familiojn de diversaj ideologioj kaj ekonomiaj situacioj «senprofite». Alveninte al Ĉeste, ilin akceptis la tuta vilaĝo — kun sia muzikbando.
Castillo trovis neniun skriban memoraĵon de tiuj infanoj, sed li intervjuis posteulojn de tiuj kiuj restis en Hispanio, kaj aldonas al la libro la liston de la infanoj, tiun de la gastigaj familioj kaj la leterojn interŝanĝitajn de la iniciatintoj.
La verko estas krome la unua laboro de la municipa projekto «Reencuentros», kiu celas kunigi en fizika kaj virtuala arkivo la dokumentojn de la ĉesta Esperanto.
Fontoj
- David Laguía, «Cheste evoca a los niños austríacos que acogió en la Primera Guerra Mundial», 17-a de junio 2019 (eltondaĵo en Bitoteko).
- Bandú Cheste — «Los trenes de la esperanza» (18-06-2019)
- Bandú Cheste — «Se presenta el libro Los trenes de la esperanza» (09-12-2019)
- Grupo Esperanto Lum-Radio Cheste en Fejsbuko — afiŝo de la aranĝo kaj invito publikigita la 9-an de junio 2019.