La nomo de Dennis Keefe aperas en ĉi tiu retejo ligita al la lingvofestivaloj de 2018 kaj 2019 kaj al prelego pri Ĉinio. Sed lia rilato kun la vilaĝo komenciĝas pli ol tridek jarojn antaŭe — kaj Ĉeste estis la provejo de tio, kio hodiaŭ estas lia plej konata kontribuo al la instruado de Esperanto.

La dato

Nekrologo publikigita de la Hispana Esperanto-Federacio en 2025, memorigante la vivon de la valencia esperantisto Pepe Añó Belda (mortinta en februaro de tiu jaro), lasas ĉi tiun frazon:

«En marto 1986 li partoprenis en la unua instruado de Esperanto per la tiel nomata Valencia Metodo, dum speciala semajnfina kurso en Cheste, organizita de Dennis Keefe, usona esperantisto kaj pioniro de modernaj instru-metodoj. Tie li, kune kun Ramón Diago [Marco], Pasqual Pont [Martínez] kaj aliaj, gvidis grupo-laborojn uzante ekzerco-foliojn, kiuj poste formis la bazon de la BEK-Kurso.»

La duaj familinomoj staras en krampoj ĉar la bulteno ne donas ilin; Diago kaj Pont estis longkarieraj valenciaj esperantistoj.

Dimanĉo de 1985

Dek monatojn antaŭe Keefe jam provis en Ĉeste novan metodon. Dimanĉe la 19-an de majo 1985 li gvidis tie unutagan eksperimentan kurson, kaj Pascual Pont raportis pri ĝi en la junia Valencia Luno, sub la titolo «Grava eksperimenta instruado en Cheste (Ĉeste)»:

«La celo de la kurso estas instrui esperanton al homoj kiuj ne konas ĝin, en nur unu tago.»

Du semajnojn antaŭe Keefe kunvenis kun pluraj malnovaj esperantistoj por montri al ili la celon kaj metodon kaj instrui ilin kiel helpantojn. La klaso komenciĝis je la deka matene ĉirkaŭ la verbo esti; tagmeze la lernantoj, kiuj «kunvenis en malgrandaj grupoj, gvidataj de la helpantoj», jam povis legi kaj daŭrigi «la dialogojn tre bone aranĝitaj en folioj kiuj permesis progresi iomete post iomete». La urbestro kaj la kultura konsilanto pasigis tie longan tempon. Pont finis per kritiko —dum la lasta horo Keefe «kuris troe»— kaj per propono: «Sabato kaj dimanĉo povus esti sufiĉa tempo».

En marto 1986 okazis la semajnfina kurso, kiun registras la nekrologo kaj kiun ĝi nomas «la unua instruado» per la Valencia Metodo. La raporto de 1985 dokumentas, ke la laboro en malgrandaj grupoj per dialog-folioj estis jam provita en la vilaĝo dek monatojn antaŭe. Keefe mem resumis tion en intervjuo de 2012: la grupoj de Madrido kaj de Valencio permesis al li starigi eksperimentajn kursojn, «kaj de tiaj kursoj naskiĝis BEK».

Kio estas la Valencia Metodo kaj kio estas BEK

Dennis Keefe (Bloomington, Ilinojso, 1951) estas internacie konata instruisto de Esperanto. La Vikipedio difinas lin kiel tiun kiu «kreis la Valencian Metodon de lingva instruado, kiam li loĝis en Hispanio», kaj kiel aŭtoron de la BEK-kurso — mallongigo de Baza EKzercaro. Li loĝas en Cullera kaj partoprenas en Valencia Esperanto-Grupo; en 2011 la revuo La Ondo de Esperanto nomis lin esperantisto de la jaro pro lia universitata agado en Ĉinio kaj la projekto «Esperanto-Insulo» en Hainan.

BEK ne estas gramatika lernolibro sed praktik-sistemo: kvar niveloj kaj pli ol kvin mil ekzercoj, kun deklarita proporcio de «10 % instruado kaj 90 % praktikado», bazita sur laboro en malgrandaj grupoj pli ol sur katedra instruado. Ĝiaj materialoj estas provitaj kun parolantoj de la angla, la hispana, la itala, la franca, la japana kaj la ĉina, kaj plena kurso postulas ĉirkaŭ cent horojn por eŭropano kaj la duoblon por aziano.

Kial la loko gravas

La internaciaj fontoj diras ke Keefe kreis la metodon «kiam li loĝis en Hispanio», sen dato nek loko. La bulteno de la Federacio donas ambaŭ: semajnfino de marto 1986, en Ĉeste, kun la ekzercofolioj kiuj iĝos BEK sur la tablo kaj grupo de valenciaj esperantistoj —Pepe Añó Belda, Ramón Diago Marco, Pascual Pont Martínez— gvidantaj la grupo-laborojn.

Ne estas hazardo ke tio okazis tie: en 1986 la vilaĝo ankoraŭ havis esperantistan grupon kun propra sidejo —du jarojn poste aperus tri samtempe en la nacia adresaro— kaj tradicion instrui la lingvon inter najbaroj, sen diplomitaj instruistoj, kiu venis de la 1960-aj jaroj kaj, fakte, de Máñez. Metodo kiu konsistas en tio ke la homoj praktiku en malgrandaj grupoj anstataŭ aŭskulti profesoron malfacile povus debuti en pli taŭga loko.

Tridek du jarojn poste, la sama viro revenis al la sama vilaĝo por organizi festivalon de lingvoj.

Fontoj

Vidu ankaŭ