La komunuma veterinaro de Ĉeste, persekutita de la frankismo, lasis skribitajn siajn memorojn. En unu linio ili rakontas tion, kion neniu esperantista arkivo rakontis: kio okazis al la grupo kaj al la Zamenhof-plato je la fino de la milito.
En junio 1936, ses semajnojn antaŭ la puĉo, naŭ ĉestanoj aperis inter la lastaj aliĝintoj al la 11-a Hispana Kongreso de Esperanto, en Barcelono.
En aŭgusto 1933 Francisco Máñez Sánchez organizis vojaĝon al Malorko kun 61 partoprenantoj, plejparte ĉestanoj, akceptitajn en Palmo de la insulaj esperantistoj.
Karavano el Valencio, la vilaĝo amase eliranta akcepti ĝin, paeloj en la ejo de la grupo kaj, je la kvara, la teatro plena por aŭdi ĉestaninojn legi Benavente tradukitan en Esperanton.
La raportaĵo de Estampa pri Ĉeste, kun la virina estraro de la Esperantista Centro, la blindaj lernantoj kiuj lernis per brajlo kaj la aŭstraj infanoj gastigitaj de Máñez.
La 18-an de oktobro 1931, kun la Urbodomo kiel patrono, la vilaĝo malkovris plakon honore al la kreinto de Esperanto en la strato kiu jam portis lian nomon.
Li veturis de Eŭropo al Afriko per biciklo propagandante Esperanton. La 27-an de novembro 1930 li haltis en Ĉeste, kaj la vilaĝa korespondanto rakontis tion en la ĵurnalo.
En la 7-a Hispana Kongreso de Esperanto (Sevilo, novembro 1928), la ĉesta terkulturisto estis distingita per Reĝa Dekreto pro instruado de la lingvo post la kampolaboro.
En 1927 la pioniro ekzameniĝis antaŭ la Hispana Esperanto-Instituto kaj ricevis la Instruistan Diplomon. Tiun saman jaron li gvidis tri samtempajn kursojn en Ĉeste.
En la festoj de 1925, la Esperantista Grupo metis sian premion apud tiu de la Agrikultura Sindikato, la muzikbando La Lira kaj la telegrafestro. La temo estis enunciita en Esperanto, kaj oni rajtis konkursi en tiu lingvo.
En la regiona kongreso de 1925 la grupo de Ĉeste alvenis kun ĉirkaŭ kvardek anoj, kaj blinda najbarino legis per brajlo paroladon en Esperanto kaj poste akompanis piane la ĉestan koruson.
Dimanĉon la 19-an de oktobro 1924 la vilaĝo akceptis la esperantistojn de la tuta regiono: orfeono, bankedo servita de ĉestaninoj, kaj blinda najbarino leganta per brajlo paroladon pri tio kion Esperanto donis al la blinduloj.